Kaçak Akım Rölesi Neden Atar?

Kaçak akım rölesinin görevi nedir?

Kaçak akım rölesi, devreye giden akımla geri dönen akım arasındaki farkı izler. Akımın bir kısmı tesisat, cihaz gövdesi, nemli yüzey veya insan vücudu üzerinden farklı bir yola saparsa röle bunu algılayarak elektriği keser.

Bu koruma elemanı, özellikle elektrik çarpması ve kaçak kaynaklı yangın riskinin azaltılmasına yardımcı olur. Rölenin atması çoğu zaman kendi arızasından değil, sistemde algıladığı bir kaçaktan kaynaklanır.

Kaçak akım rölesinin atmasının başlıca nedenleri

1. Arızalı elektrikli cihaz

Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, şofben, termosifon, buzdolabı, fırın, klima veya başka bir cihazın izolasyonu bozulduğunda elektrik kaçağı oluşabilir. Belirli bir cihaz çalıştırıldığında röle atıyorsa cihaz kontrol edilmelidir.

2. Nem veya su teması

Banyo, mutfak, balkon, bodrum ve dış mekân bağlantılarında su veya nem elektrik kaçağına neden olabilir. Yağmur sonrasında başlayan arızalarda dış aydınlatmalar, buatlar, prizler ve kablo bağlantıları incelenmelidir.

3. Kablo izolasyonunun zarar görmesi

Ezilmiş, kesilmiş, delinmiş, kemirgenler tarafından zarar görmüş veya yaşlanmış kablolar akımın farklı bir yola kaçmasına yol açabilir. Duvar içindeki arızalar gözle görülmediği için ölçüm gerekebilir.

4. Hatalı veya gevşek bağlantı

Elektrik panosu, priz, anahtar, buat veya cihaz bağlantılarındaki gevşeklik ve yanlış bağlantılar kaçak akım oluşturabilir. Yeni yapılan bir montajdan sonra sorun başladıysa bağlantılar kontrol edilmelidir.

5. Topraklama sistemiyle ilgili problem

Topraklama eksikliği, hatalı bağlantı veya nötr ile toprak hattının uygun olmayan bir noktada birleşmesi kaçak akım rölesinin davranışını etkileyebilir. Topraklama sistemi ölçümle değerlendirilmelidir.

6. Birden fazla küçük kaçağın birleşmesi

Tek tek cihazlarda çok küçük kaçaklar bulunabilir. Bu kaçakların toplamı rölenin eşik değerini aştığında röle atabilir. Sorun yalnızca tek bir cihazdan değil, birden fazla cihaz veya hattan kaynaklanabilir.

7. Rölenin kendisinin arızalı olması

Daha az görülse de kaçak akım rölesi zamanla arızalanabilir. Ancak röle değiştirilmeden önce tesisatın ve bağlı cihazların kontrol edilmesi gerekir.

Hangi cihazın kaçak yaptırdığı nasıl anlaşılır?

Yanık kokusu, duman, kıvılcım veya ıslaklık yoksa ve güvenli olduğundan eminseniz, taşınabilir cihazların fişlerini çekerek hangi cihazdan sonra sorunun tekrar ettiğini gözlemlemek mümkün olabilir.

1. Röle attığında çalışan cihazları not edin.
2. Özellikle suyla çalışan veya metal gövdeli cihazların fişini çekin.
3. Röleyi yalnızca ortam güvenliyse yeniden kaldırın.
4. Belirli bir cihaz devreye girdiğinde röle atıyorsa cihazı kullanmayın.
5. Cihazlar çıkarıldığı hâlde sorun sürüyorsa tesisat kontrolü yaptırın.

Elektrik panosunun kapağını açmak, kablolara dokunmak veya ölçüm yapmak kullanıcı tarafından denenmemelidir.

Hangi belirtiler acil kontrol gerektirir?

• Metal cihaz gövdesinde elektrik hissedilmesi
• Priz, kablo veya panoda yanık kokusu
• Duman, kıvılcım veya çıtırtı
• Yağmur veya nemli havada rölenin sürekli atması
• Rölenin kaldırıldığı anda tekrar düşmesi
• Şofben, termosifon veya çamaşır makinesi çalışınca arızanın başlaması
• Priz ya da kablolarda kararma ve erime

Bu işaretlerden biri varsa enerjiyi güvenli biçimde kesin ve ilgili hattı ya da cihazı kullanmayın.

Kaçak akım rölesi sürekli atıyorsa ne yapılmalı?

Öncelikle ortamın güvenli olduğundan emin olun. Su teması, yanık kokusu, duman veya kıvılcım varsa röleyi tekrar kaldırmaya çalışmayın. Hangi cihaz veya olaydan sonra arızanın başladığını not edin.

Teknik kontrolde cihazlar, prizler, bağlantılar, kablo izolasyonu, nötr-toprak ilişkisi, topraklama ve rölenin kendisi birlikte değerlendirilmelidir. Kalıcı çözüm, röleyi değiştirmekten önce kaçağın gerçek kaynağını bulmaktır.

Kesinlikle yapılmaması gerekenler

• Kaçak akım rölesini iptal etmek
• Röleyi bant, tel veya başka yöntemle sabitlemek
• Röleyi tekrar tekrar kaldırmak
• Islak priz veya cihaza dokunmak
• Topraklama hattını sökmek veya değiştirmek
• Metal gövdede elektrik hissedilen cihazı kullanmak
• Elektrik panosuna yetkin olmadan müdahale etmek

Kaçak akım rölesi ile sigorta aynı şey mi?

Hayır. Otomatik sigorta çoğunlukla aşırı akım ve kısa devreye karşı koruma sağlar. Kaçak akım rölesi ise devreye giden ve dönen akım arasındaki farkı izler. Panoda hangi elemanın attığını doğru belirlemek arıza tespiti açısından önemlidir.

Test düğmesine ne sıklıkla basılmalı?

Kaçak akım rölelerinde genellikle “T” veya “Test” düğmesi bulunur. Üretici talimatlarında belirtilen aralıklarla test yapılması gerekir. Test sırasında röle atmıyorsa kullanım devam ettirilmeden kontrol edilmelidir.